De Wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia) is een inheemse boom die vooral opvalt wanneer de oranjerode tot vuurrode lijsterbessen verschijnen. In het voorjaar begint het seizoen met witte bloemen, waarna later de karakteristieke vruchten volgen.
Met een uiteindelijke hoogte van ongeveer 3 tot 9 meter blijft Wilde lijsterbes bovendien duidelijk kleiner dan veel grote inheemse boomsoorten. Daardoor is deze boom interessant voor tuinen, erven en natuurlijke beplantingen waar wel een echte boom gewenst is, maar geen enorme kroon.
Bij Tuinplantenloods is Sorbus aucuparia verkrijgbaar in meerdere boommaten:
- 6–8 cm stamomtrek – blote wortel
- 8–10 cm stamomtrek – blote wortel
- 10–12 cm stamomtrek – blote wortel
- 10–12 cm stamomtrek – container
Een inheemse boom voor een vogelvriendelijke tuin
De naam Wilde lijsterbes past goed bij een van de belangrijkste eigenschappen van deze boom: de vruchten worden gegeten door vogels. De oranjerode tot vuurrode vruchten verschijnen na de bloei en maken de boom later in het seizoen bijzonder herkenbaar. De Vlinderstichting noemt lijsterbessen eveneens als voedsel voor vogels.
Wie een tuin aantrekkelijker wil maken voor vogels hoeft daarom niet alleen naar hagen en struiken te kijken. Met een Wilde lijsterbes voeg je ook een boomlaag met vruchten toe.
Combineer de boom bijvoorbeeld met een Meidoornhaag of andere inheemse hagen. Zo ontstaat er meer variatie in hoogte, beschutting, bloei en vruchten.
Witte bloemen gevolgd door rode lijsterbessen
Sorbus aucuparia bloeit doorgaans in mei en juni. De kleine witte bloemen staan bij elkaar in rijkbloemige tuilen. Na de bloei ontwikkelen zich de bekende ronde vruchten, die van oranje tot vuurrood kunnen kleuren.
Botanisch zijn dit pitvruchten. De bekende naam ‘lijsterbessen’ is dus ingeburgerd, maar het zijn botanisch gezien geen echte bessen.
Juist deze opeenvolging maakt Wilde lijsterbes interessant:
voorjaar: witte bloei
zomer: frisgroen, geveerd blad
nazomer en herfst: opvallende oranjerode vruchten
winter: bladverliezend
Is Wilde lijsterbes geschikt voor een kleinere tuin?
Wilde lijsterbes kan ongeveer 3 tot 9 meter hoog worden. Daarmee blijft de soort doorgaans compacter dan grote inheemse bomen zoals de Gewone es.
Dat maakt Sorbus aucuparia interessant voor bijvoorbeeld een middelgrote tuin, natuurlijk erf, vogelvriendelijke tuin, houtwal of een beplanting langs een bosrand.
Ook hier geldt dat een boom ruimte nodig heeft. Houd bij het kiezen van de plantplaats rekening met de uiteindelijke kroon en niet alleen met het formaat bij levering.
Zoek je juist een grotere inheemse boom? Bekijk dan ook de Gewone es – Fraxinus excelsior of Haagbeuk – Carpinus betulus.
Waar groeit Wilde lijsterbes het beste?
Een interessant kenmerk van Wilde lijsterbes is dat de soort van nature op uiteenlopende plekken voorkomt. Denk aan lichte loofbossen, bosranden, houtwallen, heggen, heide en sommige waterkanten.
De natuurlijke standplaatsen variëren van zonnig tot licht beschaduwd en van droog tot soms vrij nat. De bodem is vaak zuur tot zwak zuur en voedselarm tot matig voedselrijk. Zand, leem en veen behoren tot de bodemtypen waarop Wilde lijsterbes voorkomt.
Daarmee is Wilde lijsterbes vooral interessant wanneer je een inheemse boom voor een natuurlijke tuin of relatief voedselarme grond zoekt.
Voor uitgesproken natte grond zijn andere soorten uit ons assortiment vaak logischer. Bekijk daarvoor Zwarte els – Alnus glutinosa, Vogelkers – Prunus padus of Laurierwilg – Salix pentandra.
Wilde lijsterbes en biodiversiteit
De ecologische waarde van Sorbus aucuparia gaat verder dan alleen de vruchten voor vogels.
Lijsterbes wordt ook gebruikt als waardplant door verschillende nachtvlinders. De Vlinderstichting vermeldt bij het geslacht Sorbus onder andere de hagedoornvlinder, kleine voorjaarsuil, meidoornuil en verschillende spanners.
Daarmee voegt de boom verschillende functies toe aan een biodiverse beplanting: bloemen, blad, vruchten en een boomkroon die naarmate de boom ouder wordt steeds meer structuur aan de tuin geeft.
Welke inheemse bomen passen bij Wilde lijsterbes?
Wilde lijsterbes hoeft niet alleen te staan. Juist een combinatie van verschillende inheemse soorten zorgt voor verschil in hoogte, bloeiperiode, vruchten en bladstructuur.
Combineer Sorbus aucuparia bijvoorbeeld met Veldesdoorn – Acer campestre voor een sterke en goed snoeibare inheemse boom.
Zoete kers – Prunus avium is interessant wanneer je naast de lijsterbes extra voorjaarsbloesem en vruchten wilt toevoegen.
Op een vochtiger gedeelte kan Vogelkers – Prunus padus worden toegepast.
Voor meer hoogte en een andere kroonstructuur kun je kijken naar Haagbeuk – Carpinus betulus.
Zo krijgt iedere boom binnen de beplanting een andere functie.
Van boomlaag naar inheemse haag
Onder en rondom de boomlaag kun je verder bouwen met inheemse struiken en hagen.
Meidoorn zorgt voor een dichte, doornige structuur, witte bloei en rode vruchten. Bekijk hiervoor onze Meidoornhagen.
Sleedoorn voegt vroege witte bloei en donkere vruchten toe.
Veldesdoorn kan behalve als boom ook als haagplant worden gebruikt.
Wilde liguster zorgt voor een andere bloeiperiode en donkere vruchten.
Hazelaar kan als grotere struik de overgang vormen tussen de lagere haag en de boomkronen.
Bekijk de verschillende mogelijkheden bij onze inheemse hagen.
Zo kun je bijvoorbeeld opbouwen van:
Wilde lijsterbes als boom → Hazelaar als grote struik → Meidoorn, Sleedoorn en Wilde liguster als haaglaag.
Dat is inhoudelijk veel interessanter dan één soort overal in de tuin te herhalen.
Welke maat Wilde lijsterbes kies ik?
Bij deze boom kun je kiezen uit verschillende stamomtrekken en twee levervormen.
6–8 cm blote wortel
De lichtste boommaat uit het assortiment. Interessant wanneer je meerdere bomen wilt planten en niet direct het grootste aanvangsformaat nodig hebt.
8–10 cm blote wortel
Een stap zwaarder en daardoor bij levering al duidelijker aanwezig.
10–12 cm blote wortel
De zwaarste beschikbare blote-wortelmaat. Geschikt wanneer je vanaf de aanplant een forsere boom wilt.
10–12 cm container
Deze maat wordt met een doorwortelde potkluit geleverd. Een containerboom heeft een ruimere plantperiode dan een boom met blote wortel, mits de omstandigheden geschikt zijn en er na aanplant voldoende water wordt gegeven.
De genoemde maten zijn de stamomtrek, niet de totale boomhoogte.
Wanneer plant je Wilde lijsterbes met blote wortel?
De varianten met blote wortel worden geleverd en geplant tijdens de daarvoor geschikte periode wanneer de boom in rust is.
Wil je buiten deze periode planten, dan is de 10–12 cm container de logische variant om te bekijken.
Ook bij een containerboom blijft voldoende water na het planten belangrijk.
Wilde lijsterbes planten
Kies eerst een plek waar de boom ook op langere termijn voldoende ruimte heeft.
Graaf vervolgens een plantgat waarin het wortelstelsel of de potkluit ruim past. Plant niet onnodig diep: de overgang tussen stam en wortels hoort ongeveer rond het niveau van het omliggende maaiveld te blijven.
Bij het planten kun je Culvita Biologische Aanplantgrond gebruiken om rondom de wortels een geschikte omgeving voor nieuwe wortelgroei te creëren.
Vul het plantgat aan, druk de grond rondom de wortels voorzichtig aan en geef direct ruim water. Controleer tijdens de eerste groeiperiode regelmatig of de grond rondom de wortels voldoende vochtig blijft.
Bij een grotere boom kan ondersteuning met boompalen nodig zijn.
Wilde lijsterbes snoeien
Een Wilde lijsterbes die voldoende ruimte heeft, hoeft niet voortdurend strak gesnoeid te worden.
Laat de boom bij voorkeur zijn natuurlijke kroon ontwikkelen. Snoei vooral beschadigde, kruisende of ongewenste takken wanneer dat nodig is.
Dit is dus een heel andere toepassing dan bijvoorbeeld een Haagbeuk die specifiek als haag wordt aangeplant en regelmatig in vorm wordt gehouden.
Wilde lijsterbes of Vogelkers?
De Nederlandse namen kunnen allebei een sterke relatie met vogels suggereren, maar het zijn verschillende bomen.
Wilde lijsterbes – Sorbus aucuparia
Witte bloemtuilen, geveerd blad en opvallende oranjerode tot vuurrode lijsterbessen. Van nature ook aanwezig op relatief droge, zure en voedselarme grond.
Vogelkers – Prunus padus
Witte bloemtrossen en later donkere vruchten. Deze soort is vooral interessant op vochthoudende standplaatsen.
Bekijk Prunus padus – Vogelkers wanneer je tussen beide soorten wilt kiezen.
Veelgestelde vragen over Wilde lijsterbes
Is Sorbus aucuparia inheems in Nederland?
Ja. Wilde lijsterbes staat volgens de Nederlandse Standaardlijst 2020 als oorspronkelijk inheems geregistreerd.
Hoe hoog wordt Wilde lijsterbes?
De soort bereikt doorgaans ongeveer 3 tot 9 meter.
Is Wilde lijsterbes wintergroen?
Nee. Sorbus aucuparia is een bladverliezende boom.
Wanneer bloeit Wilde lijsterbes?
De natuurlijke bloeiperiode ligt in mei en juni. De bloemen zijn wit.
Is Wilde lijsterbes geschikt voor vogels?
Ja. De vruchten van lijsterbessen worden door vogels gegeten.
Is Wilde lijsterbes geschikt voor insecten?
Ja. Lijsterbes wordt door verschillende nachtvlinders als waardplant gebruikt.
Kan Wilde lijsterbes op zandgrond?
Ja. Wilde lijsterbes komt van nature onder andere voor op zandgrond. De soort groeit vaak op zure tot zwak zure, voedselarme tot matig voedselrijke bodems.
Kan ik Wilde lijsterbes met blote wortel kopen?
Ja. Deze boom is verkrijgbaar in 6–8, 8–10 en 10–12 cm stamomtrek met blote wortel. Daarnaast is 10–12 cm in container beschikbaar.
Wilde lijsterbes kopen
Wil je een inheemse boom die niet alleen groen toevoegt, maar gedurende het seizoen duidelijk verandert? Dan is Sorbus aucuparia een interessante keuze.
De witte bloei in het voorjaar wordt gevolgd door de kenmerkende oranjerode lijsterbessen. Met een uiteindelijke hoogte van ongeveer 3–9 meter blijft Wilde lijsterbes bovendien compacter dan veel grote inheemse bomen.
Combineer hem met andere inheemse boomsoorten zoals Veldesdoorn, Haagbeuk, Zoete kers en Vogelkers.
Meer inheemse bomen vergelijken?
Ontdek het volledige assortiment voor verschillende standplaatsen en toepassingen.
Bekijk alle inheemse bomen
