Kartuizeranjer (Dianthus carthusianorum) is een bijzondere oorspronkelijk inheemse vaste plant met opvallende donkerroze tot paarsroze bloemen. De bloemen staan in compacte groepjes boven slanke, rechtopstaande stengels en zorgen in de zomer voor een kleurrijk en natuurlijk beeld.
Vooral op een zonnige, droge plek komt Kartuizeranjer goed tot zijn recht. Daarmee is het een mooie keuze voor een inheemse border, natuurlijke tuin of biodiversiteitstuin waar juist soorten voor drogere omstandigheden gewenst zijn.
Kartuizeranjer is bovendien geen alledaagse Nederlandse wilde plant. De soort is in Nederland zeer zeldzaam, sterk achteruitgegaan en staat op de Nederlandse Rode Lijst als Bedreigd.
Is Kartuizeranjer inheems in Nederland?
Ja. Dianthus carthusianorum is oorspronkelijk inheems in Nederland. De soort wordt volgens de Standaardlijst 2020 als oorspronkelijk inheems aangemerkt.
Van nature hoort Kartuizeranjer bij zonnige, warme en relatief schrale vegetaties. Historische groeiplaatsen zijn onder andere bekend uit het IJsselgebied en Zuid-Limburg. Tegenwoordig is de soort in het wild zeer zeldzaam en zijn veel recente waarnemingen het gevolg van ingezaaide bloemenmengsels.
Voor de tuin is Kartuizeranjer interessant wanneer je bewust kiest voor Nederlandse inheemse plantensoorten en tegelijkertijd een kleurrijke zomerbloeier zoekt.
Waarom is Kartuizeranjer goed voor biodiversiteit?
De felroze tot paarsrode bloemen produceren nectar en worden bezocht door vlinders, bijen en hommels. Vooral vlinders zijn interessante bezoekers van Kartuizeranjer. De lange, smalle bloembuis is geschikt voor vlinders die met hun roltong de nectar kunnen bereiken.
Onder andere citroenvlinder, klein geaderd witje, groot dikkopje en geelsprietdikkopje worden als bezoekers genoemd.
Daarmee heeft Kartuizeranjer binnen een biodiverse beplanting een duidelijke functie als inheemse vlinderplant. Combineer de soort met andere inheemse planten met verschillende bloemvormen en bloeiperioden. Zo maak je de tuin aantrekkelijk voor verschillende groepen insecten.
Een bedreigde Nederlandse plantensoort
Kartuizeranjer staat op de Nederlandse Rode Lijst als Bedreigd. De soort is sinds 1950 sterk achteruitgegaan en wordt als zeer zeldzaam beschouwd. Een belangrijke oorzaak van de achteruitgang is waarschijnlijk het verdwijnen en voedselrijker worden van geschikte schrale groeiplaatsen.
Dat maakt Kartuizeranjer een bijzondere soort binnen ons assortiment inheemse planten.
Belangrijk: een Kartuizeranjer in de tuin planten is niet hetzelfde als het herstellen van een wilde populatie. Gebruik gekweekte planten daarom in de tuin en plant ze niet zonder ecologische onderbouwing uit in natuurgebieden, bermen of andere wilde groeiplaatsen.
Waar plant je Kartuizeranjer?
Kartuizeranjer houdt van zon, warmte en een goed doorlatende bodem. Van nature groeit de soort op droge, matig voedselarme, stikstofarme en vaak kalkhoudende grond.
Denk aan schrale graslanden, kalkgraslanden, droge bermen, dijken en stenige plaatsen.
In de tuin betekent dit vooral: niet te nat en niet te voedselrijk planten. Een zonnige plek met goed doorlatende grond is ideaal.
Kartuizeranjer is daardoor geschikt voor:
- een zonnige inheemse border;
- een vlindertuin;
- een biodiversiteitstuin;
- een natuurlijke tuin;
- een droge border;
- een schrale of kalkrijke beplanting;
- een zonnige plek vooraan in de border.
Wanneer bloeit Kartuizeranjer?
Dianthus carthusianorum bloeit voornamelijk van juni tot augustus. De bloemen zijn meestal donkerroze, rood tot paarsrood en staan met meerdere bloemen dicht bij elkaar bovenaan de bloemstengels.
De zomerbloei maakt Kartuizeranjer een mooie aanvulling op inheemse voorjaarsbloeiers. Combineer hem vervolgens met soorten die tot in de nazomer of herfst bloeien om de totale bloeiperiode van de tuin te verlengen.
Hoe hoog wordt Kartuizeranjer?
Kartuizeranjer bereikt een uiteindelijke hoogte van ongeveer 30–45 cm.
Dit is de volwassen groeihoogte en niet de hoogte van de plant bij levering. De daadwerkelijke leveringshoogte is afhankelijk van onder andere het seizoen en de ontwikkeling van de plant.
Door de relatief lage groei past Kartuizeranjer mooi aan de voorzijde of in het middengedeelte van een natuurlijke border.
Hoeveel Kartuizeranjer per m²?
Voor een mooie, volle groepsbeplanting adviseren wij ongeveer 7–9 planten per m².
Houd een plantafstand van circa 30–35 cm aan. Wil je een lossere, natuurlijkere beplanting, dan kun je iets ruimer planten en de planten meer ruimte geven om zich te ontwikkelen.
Kartuizeranjer komt vooral mooi tot zijn recht wanneer meerdere planten bij elkaar worden gezet. De slanke bloemstengels en compacte groepjes bloemen vormen dan samen een natuurlijk geheel.
Kartuizeranjer in P9 en P11 pot
Bij Tuinplantenloods is Dianthus carthusianorum verkrijgbaar in P9 en P11 pot.
De potmaat zegt iets over de pot waarin de plant is opgekweekt en niet over de uiteindelijke hoogte. Zowel een plant uit P9 als P11 ontwikkelt zich uiteindelijk tot dezelfde Kartuizeranjer.
Omdat Kartuizeranjer een vaste plant is, kan het uiterlijk bij levering gedurende het jaar verschillen. In het voorjaar loopt de plant opnieuw uit, tijdens de zomer kan hij bloeien en later in het seizoen neemt de bovengrondse groei weer af.
Kartuizeranjer combineren met andere inheemse planten
Kartuizeranjer combineert het beste met andere inheemse vaste planten voor zonnige en relatief droge standplaatsen.
Door verschillende bloemvormen, hoogtes en bloeiperioden te combineren ontstaat een natuurlijker plantvak en vergroot je de waarde voor verschillende insecten.
Binnen zo'n beplanting heeft Kartuizeranjer een duidelijke eigen rol: een zeldzame Nederlandse zomerbloeier die vooral aantrekkelijk is voor vlinders en uitstekend past op zonnige, schrale plekken.
Kenmerken van Dianthus carthusianorum
-
Botanische naam: Dianthus carthusianorum
-
Nederlandse naam: Kartuizeranjer
-
Planttype: inheemse vaste plant
-
Potmaat: P9 en P11
-
Herkomst: oorspronkelijk inheems in Nederland
-
Rode Lijst: Bedreigd
-
Zeldzaamheid in Nederland: zeer zeldzaam
-
Uiteindelijke hoogte: circa 30–45 cm
-
Bloeitijd: juni – augustus
-
Bloemkleur: donkerroze tot paarsrood
-
Standplaats: zon
-
Bodem: droog, goed doorlatend en bij voorkeur relatief voedselarm
-
Winterhard: ja
-
Aantal per m²: 7–9 planten
-
Plantafstand: circa 30–35 cm
-
Biodiversiteit: aantrekkelijk voor onder andere vlinders, bijen en hommels
-
Toepassing: inheemse border, vlindertuin, droge border, natuurlijke tuin en biodiversiteitstuin
